Zielone budynki – co to jest i dlaczego warto w nie inwestować?

Zielone budynki to obiekty zaprojektowane tak, by ograniczać negatywny wpływ na środowisko i zapewniać użytkownikom wysoki komfort. Inwestowanie w nie przynosi konkretne korzyści – od niższych kosztów utrzymania po wyższą wartość nieruchomości. W dalszej części przeczytasz, jakie certyfikaty potwierdzają ekologiczny standard tych obiektów i dlaczego polski rynek rośnie w rekordowym tempie. Sprawdź, na czym dokładnie polega zielone budownictwo i jak możesz zyskać.

Czym są zielone budynki?

Zielone budownictwo to sposób realizowania inwestycji, który uwzględnia otoczenie, potrzeby użytkowników i minimalizację kosztów w całym cyklu życia obiektu. Aby budynek mógł zostać uznany za zielony, musi spełniać szereg zasad. Do najważniejszych zasad zielonego budownictwa zalicza się:

• dopasowanie obiektu do otoczenia i bierne wykorzystanie energii słonecznej,
• zastosowanie energooszczędnych nisko- i zeroemisyjnych technologii,
• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, takich jak moduły fotowoltaiczne, kolektory słoneczne, wiatraki czy energia geotermalna,
• użycie ekologicznych materiałów naturalnych, lokalnych, z recyklingu lub odzysku,
• efektywne zarządzanie wodą przez systemy pozyskiwania deszczówki, wykorzystanie wody szarej oraz instalację urządzeń oszczędzających wodę.

Fundamentem zielonego budownictwa są materiały, które nie wpływają negatywnie na środowisko, są trwałe i nadają się do recyklingu. W tej grupie znajdują się między innymi drewno z certyfikowanych źródeł, wełna mineralna lub drzewna, korek, celuloza, słoma, a także konstrukcyjne materiały z odzysku, takie jak stal, beton czy cegły. Do ekologicznych wykończeń zalicza się farby na bazie wody oraz farby wolne od lotnych związków organicznych.

W budynkach zielonych coraz częściej pojawiają się technologie modułowe, które bazują na lekkim szkielecie drewnianym lub stalowym. Wykorzystują one optymalnej grubości izolacje termiczne, superenergooszczędne okna i drzwi oraz systemy zarządzania energią. Moduły 3D są praktycznie całkowicie wykańczane w fabrykach, co skraca czas budowy i ogranicza ilość odpadów na placu budowy.

Warto pamiętać, że sektor budownictwa odpowiada obecnie za około 38% globalnej emisji gazów cieplarnianych. Z tego 10% emisji powstaje podczas produkcji i transportu materiałów budowlanych, a 28% w trakcie eksploatacji budynków. Dlatego zielone budownictwo jest jednym z filarów redukcji emisji dwutlenku węgla, a pakiet Fit for 55 wskazuje ten obszar jako priorytetowy.

Jakie certyfikaty ekologiczne potwierdzają standard budynku?

Certyfikaty ekologiczne to dokumenty potwierdzające, że obiekt spełnia określone wymagania w zakresie zrównoważonego rozwoju. Najpopularniejsze systemy to BREEAM i LEED, ale na rynku funkcjonują też inne. Poziomy przyznawanych ocen różnią się w zależności od systemu:

Warto zaznaczyć, że audyt energetyczny w myśl ustawy o efektywności energetycznej nie jest odpowiednikiem certyfikatu BREEAM czy LEED. Taki audyt ma inny zakres i cel, a jego wyniki nie dają prawa do posługiwania się oznaczeniem zielonego budynku.

Audyt energetyczny w rozumieniu ustawy o efektywności energetycznej to nie to samo co certyfikat BREEAM lub LEED – do ich poziomu audytom sporo brakuje.

BREEAM

Brytyjski system BREEAM został opublikowany w 1990 roku i jest obecnie najdłużej funkcjonującym standardem oceny ekologicznej budynków. Do tej pory na całym świecie wydano ponad 557 tysięcy certyfikatów, co przekłada się na ponad 2,2 miliona budynków. Certyfikacją mogą być objęte zarówno nowe konstrukcje, jak i obiekty aktualnie użytkowane oraz poddawane modernizacji.

Ocena w systemie BREEAM opiera się na analizie wielokryterialnej, w której punkty przyznaje się w kategoriach takich jak efektywność energetyczna, gospodarka wodna i odpadami, użyte materiały konstrukcyjne czy możliwość sterowania oświetleniem, ogrzewaniem i chłodzeniem. Dodatkowe punkty można zdobyć za dostęp do komunikacji miejskiej, parkingi rowerowe i miejsca do ładowania samochodów elektrycznych. W Polsce aż 58% certyfikatów BREEAM ma ocenę Very Good, a najwyższy poziom Outstanding uzyskało tylko 6 budynków.

LEED

Amerykański system LEED został opracowany w 1998 roku przez U.S. Green Building Council. Do tej pory z tego systemu skorzystało ponad 90 tysięcy projektów. Podobnie jak w przypadku BREEAM, o certyfikat mogą ubiegać się budynki nowe, istniejące oraz całe plany zagospodarowania przestrzennego.

Ocenia się tu zrównoważoną lokalizację, efektywne wykorzystanie zasobów wodnych, energię i atmosferę, materiały i zasoby oraz jakość środowiska wewnętrznego. Najnowsza wersja LEED uwzględnia także stosowanie systemów smart grid. W Polsce 83 budynki posiadają certyfikat LEED, co stanowi 19% rynku. 60% z nich to obiekty ze złotym poziomem (50 budynków), a poziom Platinum zdobyło 25 obiektów.

Inne systemy certyfikacji

Niemiecki system DGNB funkcjonuje od 2009 roku i obejmuje ponad 1500 projektów. Pod uwagę bierze się ekologię, ekonomię, czynnik społeczno-kulturowy oraz tematy funkcjonalne: technologię, procesy i lokalizację. Niespełnienie dwóch kryteriów wyklucza projekt z pozytywnej certyfikacji – chodzi o ilości lotnych związków organicznych w powietrzu oraz udogodnienia dla osób niepełnosprawnych.

WELL Building Standard analizuje wyłącznie zdrowie i samopoczucie użytkowników budynków. Ponad 300 obiektów uzyskało oceny na poziomach Gold i Platinum, a certyfikat można łączyć z innymi systemami. Francuski HQE dedykowany jest właścicielom i zarządcom, urbanistom oraz lokalnym władzom – w Polsce dotąd oceniono nim 4 budynki. Na rynku obecny jest również polski GBS.

Dlaczego warto inwestować w zielone budynki?

Zainteresowanie zielonym budownictwem rośnie nie tylko ze względów wizerunkowych. Właściciele i inwestorzy dostrzegają konkretne oszczędności oraz wyższą wartość rynkową obiektów. Według danych U.S. Green Building Council nowo budowane zielone obiekty komercyjne generują o około 20% niższe koszty utrzymania w porównaniu do zwykłych budynków. W przypadku budynków modernizowanych spadek kosztów może wynieść 10% już w pierwszym roku, a okres zwrotu poniesionych nakładów zamyka się w ciągu 7 lat.

Zielone budynki generują o około 20% niższe koszty utrzymania, a ich wartość rynkowa wzrasta średnio od 4% do 7,5% w porównaniu do obiektów konwencjonalnych.

Wartość nieruchomości z odpowiednim certyfikatem wzrasta średnio od 4% do 7,5% i zdecydowanie wolniej traci na wartości niż obiekty bez certyfikatu. Dużo łatwiej jest wynająć powierzchnię lub sprzedać budynek, a certyfikacja generuje miejsca pracy – zarówno podczas realizacji inwestycji, jak i na późniejszym etapie oceny. Nie bez znaczenia pozostaje aspekt promocyjny i wizerunkowy. Inwestorzy i właściciele zielonych budynków mogą liczyć na:

• obniżone koszty utrzymania dzięki energooszczędnym rozwiązaniom,
• wyższą wartość nieruchomości przy odsprzedaży,
• łatwiejszy wynajem powierzchni komercyjnych,
• poprawę wizerunku firmy jako odpowiedzialnej ekologicznie,
• tworzenie miejsc pracy przy budowie i certyfikacji,
• lepsze zdrowie i samopoczucie użytkowników dzięki lepszej jakości powietrza i materiałów.

Zielone budynki w Polsce – dane i przykłady

Polski rynek zielonego budownictwa rozwija się dynamicznie. Zgodnie z raportem Polskiego Stowarzyszenia Budownictwa Ekologicznego z kwietnia 2021 roku w kraju jest już 1100 budynków z certyfikatem o łącznej powierzchni użytkowej ponad 23 milionów m². To wzrost o 35% rok do roku. Liderem rynku pozostaje BREEAM z 74% udziałem w liczbie certyfikowanych budynków, drugie miejsce zajmuje LEED z 23%.

Pod względem funkcji najwięcej certyfikowanych obiektów to biurowce, budynki handlowe i przemysłowe. W 2019 roku udziały poszczególnych sektorów w liczbie certyfikowanych budynków przedstawiały się następująco:

Przybywa także zielonych budynków mieszkalnych. Do 2021 roku certyfikat uzyskało 89 obiektów mieszkalnych, głównie w Warszawie, Gdańsku, Wrocławiu, Łodzi i Katowicach. Osiedle Mickiewicza na warszawskim Żoliborzu ma certyfikat BREEAM, osiedle Riverview w Gdańsku – LEED, a osiedla Accent Eco i Vert na Bemowie – HQE. Wśród hoteli pojawiają się obiekty z rozwiązaniami takimi jak zielone ściany – jeden z katowickich hoteli z certyfikatem LEED ma ścianę o wysokości prawie 19 metrów i powierzchni ponad 200 m², podlewana deszczówką i obsadzoną 11 tysiącami roślin.

Jakie kompetencje są potrzebne w zielonym budownictwie?

Zielona transformacja budownictwa wymaga wykwalifikowanych pracowników. Zgodnie z wynikami projektu BUILD UP SKILLS II tylko do realizacji programu termomodernizacji opisanego w Długoterminowej Strategii Renowacji Budynków potrzeba w perspektywie 2030 roku około 240 tysięcy nowych pracowników rocznie. Główną przyczyną deficytu jest brak chętnych do wykonywania zawodów budowlanych – młodzież nie jest zainteresowana taką ścieżką kariery, a dla dorosłych przekwalifikowanie się bywa zbyt trudne.

Pomocne w tym zakresie są Sektorowe Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa, przygotowane przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy wraz z ekspertami branżowymi. Obejmują one poziomy PRK 2–8 i wyodrębniają zielone kompetencje, czyli wiedzę i umiejętności dotyczące zrównoważonego rozwoju, gospodarki niskoemisyjnej i obiegu zamkniętego. Unia Europejska zamierza osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku, więc zapotrzebowanie na specjalistów z tego obszaru będzie rosło zarówno w Polsce, jak i za granicą.